Andere objecten

16 pond / Zeeuwse Dormant uit 1612 collectie DNB
600 guldens van 20 stuiver met de zak collectie W
300 Friese florijnen van 28 stuiver particuliere collectie
1000 ruiterschellingen van 5 1/2 stuiver particuliere collectie
70 gouden dukaten collectie DNB
8 zilveren rijders collectie DNB
50 mark krukgewicht collectie DNB
50 mark krukgewicht collectie W
8 mark krukgewicht collectie W
6 mark krukgewicht collectie W
4 mark krukgewicht uit Utrecht collectie W
4 mark krukgewicht collectie W
2 mark krukgewicht collectie W
1 mark krukgewicht collectie W
1/4 mark krukgewicht collectie W
1/2 Gronings Troois pond krukgewicht collectie W
1/4 Gronings Troois pond krukgewicht collectie W
1 mark blokgewicht collectie W
2 Gents ons dubbelconisch blokgewicht met vuurslag collectie W
2 denier particuliere collectie
1/8 pond Leeuwarden of 1/8 Troois pond collectie W
8 Troois pond sluitgewicht P.J. le Cointe particuliere collectie
4 Troois pond sluitgewicht J. l’Admiral particuliere collectie
2 Troois/Haags pond sluitgewicht S.G. Nagel/Pieter Rombouts collectie W
2 Troois pond sluitgewicht S.G. Nagel collectie W
1 Troois pond sluitgewicht S.G. Nagel collectie W
16 Troois lood sluitgewicht P.J. le Cointe collectie W
8 Troois lood sluitgewicht J. l’Admiral collectie W
½ kati krukgewicht / slaper van de stad Batavia particuliere collectie
2 engels vervaardigd door Abraham Groengraft collectie W
Bijzonder gewicht van 4 engels vervaardigd door Jacob l’Admiral collectie W
4 engels vervaardigd door Jacob l’Admiral collectie W
4 engels vervaardigd door Jacob l’Admiral collectie W
3 engels vervaardigd door Jacob l’Admiral collectie W
2 engels vervaardigd door Jacob l’Admiral collectie W
4 engels vervaardigd door Pieter Jacob le Cointe collectie W
3 engels vervaardigd door Pieter Jacob le Cointe collectie W
3 engels vervaardigd door Pieter Jacob le Cointe collectie W
2 engels vervaardigd door Pieter Jacob le Cointe collectie W
1 engels vervaardigd door Pieter Jacob le Cointe collectie W
1/2 engels vervaardigd door Pieter Jacob le Cointe collectie W
1/2 engels vervaardigd door Pieter Jacob le Cointe collectie W
1/2 engels vervaardigd door Pieter Jacob le Cointe collectie W
1/4 engels vervaardigd door Pieter Jacob le Cointe collectie W
4 engels vervaardigd door Stephanus Gerardus Nagel collectie W
3 engels vervaardigd door Stephanus Gerardus Nagel collectie W
3 engels vervaardigd door Stephanus Gerardus Nagel collectie W
2 engels vervaardigd door Stephanus Gerardus Nagel collectie W
1 engels vervaardigd door Stephanus Gerardus Nagel collectie W
1/2 engels vervaardigd door Stephanus Gerardus Nagel collectie W
4 engels vervaardigd door Theodorus Antonius Nagel collectie W
3 engels vervaardigd door Theodorus Antonius Nagel collectie W
2 engels vervaardigd door Theodorus Antonius Nagel collectie W
1/2 engels vervaardigd door Theodorus Antonius Nagel collectie W
3 engels vervaardigd door Gerrit Mathijsz Man collectie W
2 engels met het opschrift 2 ENG / Franse of Trooise lelie collectie W
1 engels met het opschrift 1 EN / Franse of Trooise lelie collectie W
1 Troois ons met een Franse of Trooise lelie collectie W
10, 9, 8, 7, 5, 4 en 3 engels vervaardigd en geijkt door F.J. de Batist collectie W
3, 2 en 1 engels vervaardigd en geijkt door Jacques Delmotte collectie W
5 engels geijkt door Wolschot collectie W
5 engels vervaardigd door Jacobus Franciscus Wolschot collectie W
3 engels met drie Franse of Trooise lelies collectie W
1 Troois lood met cijfer I en één Franse of Trooise lelie collectie W
3 engels met drie Franse of Trooise lelies collectie W
5 engels vervaardigd door Laurens Constant particuliere collectie
4 engels uit de Zuidelijke Nederlanden particuliere collectie
3 engels vervaardigd door Paulus Dorsman particuliere collectie
5 aas afkomstig uit Luik collectie W
Spanen doosje met Hollands Trooise azen uit de Noordelijke Nederlanden collectie W

1/2 Gronings Troois pond krukgewicht collectie W

Type gewicht
Krukgewicht
Gebruik van het gewicht
Gronings Troois gewicht, gebruikt als handelsgewicht, maar volgens de ordonnantie ‘op het Troys of Swaer Gewichte’, gedateerd 21-04-1701, ook gebruikt voor het wegen van goud en zilver
Gieter/fabrikant
Onbekend
Opschriften
1/2 Het cijfer 1/2 staat voor 1/2 Gronings Troois pond
Berekende massa
De berekende massa van het Gronings Troois pond is 492,3625 gram, afgeleid van de Groninger stadsgewichten/de standaarden van de eerste rang uit 1740, gemerkt met twee Franse of Trooise lelies, aan de hand van wegingen door S.C. Buwama Aardenburg in 1812 en de vergelijkingstafels van J.H. van Swinden
De berekende massa van 1/2 Gronings Troois pond is 492,3625 gram/2 = 246,1813 gram
Gewogen massa
232,8 gram
Uit wegingen van meerdere overgebleven Groninger krukgewichten blijkt dat deze over het algemeen een fors te lage massa hebben
De ijkverordeningen in Groningen schreven voor, dat de bronzen en messing gewichten slechts eenmaal geijkt hoefden te worden
Ze werden wel ieder jaar ‘gewroegd’, dat wil zeggen: vergeleken met de standaard
Nadat de bronzen en messing gewichten waren geijkt werden ze vermoedelijk langere tijd gebruikt en niet meer gejusteerd
Over de eventuele slijtage is dan uiteraard niets bekend
De forse massa-afwijking tussen de berekende en de gewogen massa, bij Groninger krukgewichten is dat een bekend verschijnsel, kan door het bovenstaande worden verklaard
IJkmerken
De Franse of Trooise lelie, die geeft aan dat we te maken hebben met in dit geval een Gronings Troois gewicht
De jaarletter I, afgeslagen door de Franse of Trooise lelie, is een Groningse jaarletter van vóór 1750
Eerste ijk
De jaarletter I van vóór 1750
Laatste ijk
De jaarletter I van vóór 1750
Aantal keer geijkt
1x
IJkmeester
n.v.t.
Bijzonderheden
De ordonnantie ‘op het Troys of Swaer Gewichte’, gedateerd 21-04-1701 vermeldt dat op de bladzijden 4 en 5 onder meer:
‘(4)
……/ dat nae den 20. May deses Jaars by de Respective Koop-luyden / Winkeliers / Ambagts=Luiden / mitsgaders de Banck van Leeninge / en allen Ingesete=nen Onser Stad en Stads Tafel / geen ander Gewighte / als ge=ijckte Troys of swaer gewichte / van Metaal / Yser of Loodt ge=maackt / in hare Huysen sullen mogen hebben ofte gebruycken / soo by het inwegen als uytwee=gen / van Vleysch of Speck / Meel ofte Broodt / van Goudt off Silver / van Koper of Yser / van
(5)
van Tin of Loodt / van Zijde / Baratte / Wollen garen of Vlas / van Suycker / Speceryen / ende voorts van alle andere Waren / die tijdtlijcks by Gewichte wor=den verkost; op Poena ……’

Het gewicht is dus een Gronings Troois handelsgewicht dat ook voor goud- en zilverweging werd gebruikt

Conclusie
Het gewicht betreft vermoedelijk een 1/2 Gronings Troois pond, dat is onder meer gebaseerd op:
* de grove vorm die wijst, hoewel er geen stadsmerk is afgeslagen, op een herkomst van vóór 1750 uit Groningen
* de Franse of Trooise lelie, als teken dat het Troois gejusteerd is, zoals dat in Groningen sinds 1701/1702 verplicht was, de lelie wijst op een herkomst uit Groningen
* het opschrift 1/2, dat duidt op een 1/2 Gronings Troois pond
* de over de lelie afgeslagen jaarletter I, die vermoedelijk dateert van vóór 1750
* het aanzienlijke massaverlies: de berekende massa van 492,3625/2 = 246,1813 gram en de gewogen massa van 232,8 gram, het massaverlies is identiek aan het massaverlies van andere voormetrieke Groninger krukgewichten
Inventarisnummer
n.v.t. / Collectie W
Foto's
Webmuseum goudenzilverweging.nl