Balans C. Becker Arnhem, geijkt met een esculaapteken collectie W

Object
Gelijkarmige messing balans
Gebruik van het object
Gelijkarmige messing balans voor goud- en zilverweging
Opschriften
C. BECKER / ARNHEM
De balans is vervaardigd door C. Becker te Arnhem
IJkmerken
Eén van de balansschalen is geijkt met;
1.
Het merk van Stephanus Gerardus Nagel, de ijk- en justeermeester-Generaal van het Troois gewicht over het gehele gewest Holland en West-Friesland en de jaarletters V 1804 en Y 1807
2.
Het merk van Theodorus Antonius Nagel, de ijk- en justeermeester-Generaal van het Troois gewicht over het Koninkrijk der Nederlanden
3.
De jaarletters V van 1804 / Y van 1807 / B van 1810 / G van 1815 / K van 1818

In het midden van de balansarm is onder het ophangpunt aan de zijde waarop C. Becker Arnhem staat in een vierkant stempelveld afgeslagen;
de letters CB met daaronder het cijfer 12
Het merk CB12 is eigenlijk het zilvermerk van Christopher Becker uit Groningen en Arnhem, gebruikt voor het stempelen van zilveren voorwerpen
Het is af en toe op balansen afgeslagen en heel zelden op knopgewichten,
zo zijn er druppelknopgewichten uit 1870 bekend waarop dit merk is
afgeslagen

Onder het merk CB 12 is in een rond stempelveld met een middellijn van
3 mm een esculaapteken afgeslagen, dit overeenkomstig de Beschikking
d.d. 17-06-1875, no. 67, 12de afdeeling onder b. Overgangsmerken
nummer 19
Het esculaapteken is als overgangsmerk afgeslagen ten teken dat de gelijkarmige balans al vóór 01-01-1874 in gebruik was
Dit is verklaarbaar omdat C. Becker al in 1843 en 1848 met dergelijke koperen balansen adverteerde
De esculaap werd immers afgeslagen gedurende de periode 1874 (toen per 01-01-1874 het reglement in werking trad betreffende de zamenstelling, het onderzoek en den ijk der weegwerktuigen zoals genoemd in het Besluit van
4-9-1873, Stbl. 127, tot vaststelling van een reglement betreffende de zamenstelling, het onderzoek en den ijk der weegwerktuigen) tot 1882 (toen er met de Wet tot afschaffing van den ijk van weegwerktuigen van 11-07-1882, Stbl. 91, een einde kwam aan de ijk van weegwerktuigen)
Anders gezegd; het esculaapteken werd gedurende de periode 1874 tot 1882 als overgangsmerk gebruikt, omdat de wetgever toen verwachtte dat de ijk ook voor weegschalen zou gaan gelden
Daar is vanaf 11-07-1882 echter weer van afgezien
Bijzonderheden
Het balansjuk is van messing, evenals de schaar, de wijzer, het (vermoedelijk niet originele) ophangoog aan de bovenkant van de schaar waaraan de balans kan worden vastgehouden en de met twee messing schroefjes vastgemaakte cupido onder de evenaar

Noot
De cupido is het scharnierend uitgevoerde onderdeel aan de onderzijde van de schaar
Bij oude balansen is de cupido vaak met splitpennen aan de schaar bevestigd en rijk versierd

Van staal zijn;
* de beide messen in het midden van de balansarm
* de pannen in de schaar
* de taps toelopende opsluitstrippen, die met de beide messing schroefjes, waarmee de cupido onder de evenaar wordt vastgehouden, op hun plaats worden gehouden, en waartussen de middenmessen zich bevinden
* de messen met de ophangogen aan de linker- en de rechterzijde van het balansjuk

De balansschalen zijn gebruikt voor goud- en zilverweging, waarschijnlijk in combinatie met een oorspronkelijk bij de balansschalen behorende voormetrieke, vermoedelijk ijzeren, gelijkarmige balans, waarmee met Trooise gewichten goud en zilver werd afgewogen
Het lijkt erop dat de ijzeren balans ooit heeft afgedaan en is vervangen door een messing exemplaar
De kettingen met splitjes zijn origineel
Op de plek waar de 3 kettingen bovenaan bijeenkomen zijn geen leren hulsjes aangebracht zoals dat vaker wel gebruikelijk was
Inventarisnummer
n.v.t. / Collectie W
Foto's
Webmuseum goudenzilverweging.nl