500 gram knopgewicht, fijne weging met esculaap, fabrikant H Den Haag collectie W

Type gewicht
Knopgewicht
Gebruik van het gewicht
Gewicht voor fijne weging
Gieter/fabrikant
De in het gewicht afgeslagen hoofdletter H is het fabrieksmerk van de Haagsche Balansen- en Gewichtenfabriek N.V. te Den Haag
Opschriften
500 gram
Berekende massa
500 gram
Gewogen massa
499,5 gram
IJkmerken
Jaarletters en een jaartalmerk
Eerste ijk
De jaarletter q van 1944-1946
Laatste ijk
Het jaartalmerk 76 van 1976
Aantal keer geijkt
16x
Nummer van het ijkkantoor
In het gewicht is het kantoornummer 5 van het ijkkantoor te Den Haag afgeslagen
Bijzonderheden
In de periode 1941-1949 werden de messing gewichten voor fijne weging vervaardigd conform de Beschikking d.d. 09-05-1939, die op 01-01-1941 in werking trad
De gewichten voor fijne weging kregen vanaf toen een nieuw model

Noodmaatregelen vanwege de materiaalschaarste door de oorlogsomstandigheden
In de periode 1941-1949 werden er als gevolg van de door oorlogsomstandigheden ontstane materiaalschaarste afwijkende messing gewichten voor fijne weging toegelaten
Door koperschaarste en gebrek aan materiaal voor het vervaardigen van nieuwe beitels kwam het nieuwe, speciale model voor gewichten voor fijne weging slecht van de grond
In afwijking van de op 01-01-1941 in werking getreden Beschikking d.d.
09-05-1939 werden om die reden de volgende noodmaatregelen getroffen:

Noodmaatregel d.d. 06-01-1941
Messing gewichten voor gewone weging mochten geschikt gemaakt worden als gewichten voor fijne weging
De fabrikant moest dan met een zelfgemaakt stempel een esculaapteken achter de benaming afslaan
Dergelijke gewichten mochten ook gevernist worden
Het voor fijne weging geschikt maken, betekende dat die gewichten nauwkeuriger gejusteerd werden
Bij circulaire d.d. 21-02-1949 werd deze toestemming per 01-03-1949 weer ingetrokken
Het getoonde en beschreven gewicht is als gewicht voor gewone weging door de afslag van een esculaapteken geschikt gemaakt voor fijne weging

Noodmaatregel d.d. 15-01-1941
Gewichten voor gewone weging die voor fijne weging geschikt gemaakt waren, dienden bij ijk en herijk extra te worden gemerkt door het goedkeuringsmerk met de onderzijde van het merk 90° naar links gedraaid af te slaan

Om die reden is bij de ijk de jaarletter q van 1944-1946, en bij de herijk de jaarletters r van 1947-1948 en s van 1949-1950 op het getoonde en beschreven gewicht met de onderzijde van het merk 90 º naar links gedraaid afgeslagen

Noodmaatregel d.d. 15-08-1946
Onder meer kruideniers boden vanwege materiaalschaarste gewichten met een esculaapteken en een 90° gedraaide jaarletter ter herijk aan voor gewone weging
Dit werd toegestaan
Het esculaapteken moest dan wel met een goedkeuringsmerk overgestempeld worden
Het gewicht moest zoals gebruikelijk met de goedkeuringsmerken niet 90° gedraaid maar rechtop gestempeld worden
Met ingang van 01-01-1970 werd deze omschakeling niet meer toegestaan, maar gewichten die vóór die datum ‘omgeschakeld’ waren, mochten in gebruik blijven en gekeurd worden

Het getoonde en beschreven gewicht voor gewone weging is, nadat het was gemerkt met een esculaapteken en als gewicht voor fijne weging met de 90° naar links gedraaide jaarletters q van 1944-1946, r van 1947-1948 en s van 1949-1950 was geijkt, verder ter herijk aangeboden en geijkt als gewicht voor gewone weging
Vanaf 1951 is het gewicht weer voor gewone weging gebruikt, want vanaf de jaarletter t van 1951-1952 tot en met het jaartalmerk 76 van 1976 zijn de jaarletters en het jaartalmerk niet 90° naar links gedraaid, maar op de normale wijze rechtopstaand afgeslagen
Bovendien is het esculaapteken met de jaarletter t van 1951-1952 overgestempeld
Inventarisnummer
n.v.t. / Collectie W
Foto's
Webmuseum goudenzilverweging.nl