2 hektogram t/m 1 gram knopgewichten, gewone en fijne weging, fabrikant O Rotterdam collectie W

Type gewicht
Knopgewichten
Gebruik van het gewicht
Gewichten voor gewone weging, deels geijkt als gewichten voor fijne weging
Gieter/fabrikant
De gewichten van 1 hektogram t/m 5 gram zijn gemerkt met de hoofdletter O van de fabrikant Beckers’s Son te Rotterdam (1872-1914)
De gewichten van 2, 2 en 1 gram zijn gemerkt met de hoofdletter H van de Haagsche Balansen- en Gewichtenfabriek N.V. te Den Haag
De originele gewichten van 2, 2 en 1 gram met een korte knop uit de periode 1870-1912 werden, toen daarop zoveel ijkmerken waren afgeslagen dat herijk niet meer mogelijk was, klaarblijkelijk afgekeurd
Ze zijn vervangen door gewichten voor fijne weging van 2, 2 en 1 gram met een lange knop van de Haagsche Balansen- en Gewichtenfabriek te Den Haag die stammen uit de periode 1949-1998
De op deze gewichten afgeslagen jaarletters komen exact overeen met de laatste jaarletters op de overige gewichten
Vol geijkte gewichten van 5 t/m 1 gram werden vaker vervangen, dat is niet uitzonderlijk
Het gewicht van 5 gram is helemaal vol geijkt en is nog origineel
Opschriften
2.HEKTOGRAM. / 1.HEKTOGRAM. / 1.HEKTOGRAM. / 5 D.G. / 2 D.G. /
1 D.G. / 1 D.G. / 5 G. / 2 g / 2 g / 1 g
Berekende massa
200, 100, 100, 50, 20, 10, 10, 5, 2, 2 en 1 gram
Gewogen massa
2 hektogram = 199,8 gram
1 hektogram = 99,7 gram
1 hektogram = 99,9 gram
5 dekagram = 49,9 gram
2 dekagram = 20,0 gram
1 dekagram = 10,0 gram
1 dekagram = 10,0 gram
5 gram = 4,9 gram
2 gram = 2,0 gram
2 gram = 1,9 gram
1 gram = 1,0 gram
IJkmerken
Jaarletters en jaartalmerken
Eerste ijk
2, 1 en 1 hektogram, 5, 2, 1 en 1 dekagram en 5 gram: de jaarletter p van 1904-1905
2 gram: de jaarletter z van 1961-1962
2 gram: de jaarletter z van 1961-1962
1 gram: de jaarletter B van 1965-1966
Laatste ijk
2, 1 en 1 hektogram, 5, 2, 1 en 1 dekagram en 5 gram: het jaartalmerk 83 van 1983
2 gram: het jaartalmerk 81 van 1981
2 gram: het jaartalmerk 83 van 1983
1 gram: het jaartalmerk 80 van 1980
Aantal keer geijkt
2, 1, 1 hektogram, 2 dekagram, 1 dekagram: 38x
5 dekagram: 31x
1 dekagram, 5 gram: 39x
2 gram: 12x
2 gram: 11x
1 gram: 8x
Nummer van het ijkkantoor
2, 1 en 1 hektogram, 5, 2, 1 en 1 dekagram en 5 gram: ijkkantoornummer 6. = Rotterdam
2, 2 en 1 gram: ijkkantoornummer 5 = Den Haag
Bijzonderheden
Het deksel van de mahoniehouten kist is aan de achterzijde/zijkanten beschadigd en is ooit op een niet al te fraaie manier hersteld
De kist werd destijds geleverd door de firma J.B. Delius uit Amsterdam, zoals blijkt uit het opschrift GELEVERD DOOR J.B. DELIUS & Co AMSTERDAM dat op het benen plaatje staat dat in de bovenkant van het deksel is ingelaten

Hoewel glaswerk voor de meeste handelsfirma’s bijzaak was, gold dat niet voor de firma J.B. Delius & Co te Amsterdam, een leverancier van medicijnglas
In 1851 openden de eigenaren een ‘Magazijn in Chemische en Pharmaceutische Apparaten en Utensiliën’
Delius & Co richtte zich vooral op apothekers en adverteerde zodoende regelmatig in het Pharmaceutisch Weekblad
Daarnaast verspreidde Delius & Co productcatalogi met een breed assortiment
De firma J.B. Delius & Co te Amsterdam was geen fabrikant, maar wel leverancier van gewichten

Het deksel van de kist is voorzien van twee messing scharnieren die door middel van acht ijzeren schroeven aan de kist zijn bevestigd

De kist kan gesloten worden door middel van een messing haakje, bevestigd door middel van een messing schroef, dat om een messing schroef in het deksel gedraaid kan worden

De binnenkant van het deksel van de kist is met rood fluweel bekleed

Uit de opschriften en de afgeslagen jaarletters/jaartalmerken blijkt dat de gewichten uit de volgende ijkperiodes stammen:
* De gewichten van 2, 1 en 1 hektogram, 5, 2, 1 en 1 dekagram en 5 gram uit de periode 1870-1912
* De gewichten van 2, 2 en 1 gram uit de periode 1949-1998

Noodmaatregelen vanwege de materiaalschaarste door de oorlogsomstandigheden
In de periode 1941-1949 werden er als gevolg van de door oorlogsomstandigheden ontstane materiaalschaarste afwijkende messing gewichten voor fijne weging toegelaten
Door koperschaarste en gebrek aan materiaal voor het vervaardigen van nieuwe beitels kwam het nieuwe, speciale model voor gewichten voor fijne weging slecht van de grond
In afwijking van de op 01-01-1941 in werking getreden Beschikking d.d.
09-05-1939 werden om die reden een aantal noodmaatregelen getroffen

Noodmaatregel d.d. 17-02-1944
Gewichten voor gewone weging van vóór 1941 die, door ze nauwkeuriger dan de reguliere handelsgewichten te justeren, voor fijne weging werden gebruikt en niet van een esculaapteken waren voorzien, mochten bij herijk met een 90° gedraaid goedkeuringsmerk worden gestempeld
Ze konden zo als gewichten voor fijne weging worden geïdentificeerd
Met ingang van 01-01-1970 werd het omstempelen van gewichten voor gewone weging tot gewichten voor fijne weging niet meer toegestaan

De gewichten van 2, 1 en 1 hektogram, 5, 2, 1 en 1 dekagram en 5 gram zijn vanwege de goedkeuringsmerken q van 1944-1946 t/m 83 van 1983 in de periode 1944 t/m 1983 voor fijne weging gebruikt, immers de jaarletters en jaartalmerken uit die periode zijn 90° gedraaid afgeslagen
De gewichten van 2, 2 en 1 gram zijn gezien hun model gewichten voor fijne weging uit de periode 1949-1998

Het glas, waarmee de milligrammen zijn afgedekt, is aan de vier hoeken en aan één van de korte zijden in het midden beschadigd

In de kist zijn de hieronder beschreven milligramgewichten aanwezig

Een vierkant, vlak aluminium milligramgewicht van 500 mg, op de bovenkant is afgeslagen: 500 / ijkkantoornummer 6. = Rotterdam, in het specifiek gevormde verticaal afgeslagen stempelveld

Een vierkant, vlak aluminium milligramgewicht van 200 mg, op de bovenkant is afgeslagen: 200 / ijkkantoornummer 9. = Amsterdam, in het specifiek gevormde verticaal afgeslagen stempelveld

Een vierkant, vlak aluminium milligramgewicht van 100 mg, met een opstaande rand aan één zijde, op de bovenkant is afgeslagen: 100 / ijkkantoornummer 5 = Den Haag, in het specifiek gevormde verticaal afgeslagen stempelveld

Een vierkant, holvormig aluminium milligramgewicht van 100 mg, op de bovenkant is afgeslagen: 100 / ijkkantoornummer 5 = Den Haag, in het specifiek gevormde verticaal afgeslagen stempelveld

Een vierkant, vlak aluminium milligramgewicht van 50 mg, op de bovenkant is afgeslagen: 50 / ijkkantoornummer 6. = Rotterdam, in het specifiek gevormde verticaal afgeslagen stempelveld

Een rechthoekig, vlak aluminium milligramgewicht van 20 mg, op de bovenkant is afgeslagen: 20

Een vierkant, vlak aluminium milligramgewicht van 10 mg, op de bovenkant is afgeslagen: 10

Een vierkant, vlak aluminium milligramgewicht van 10 mg, op de bovenkant is afgeslagen: 10

Een vierkant, vlak aluminium milligramgewicht van 5 mg, op de bovenkant is afgeslagen: 5

Een vierkant, vlak aluminium milligramgewicht van 2 mg, op de bovenkant is afgeslagen: 2

Een vierkant, vlak vernikkeld milligramgewicht van 2 mg, met afgesnoten hoeken en één opstaande rand, op de bovenkant is afgeslagen: 2

Een vierkant, vlak aluminium milligramgewicht van 1 mg, op de bovenkant is afgeslagen: 1

In de kist is een uitsparing aangebracht waarin een messing pincet met een fraai model ligt waarmee de milligramgewichten opgepakt kunnen worden
Inventarisnummer
n.v.t. / Collectie W
Foto's
Webmuseum goudenzilverweging.nl