Andere objecten

16 pond / Zeeuwse Dormant uit 1612 collectie DNB
600 guldens van 20 stuiver met de zak collectie W
300 Friese florijnen van 28 stuiver particuliere collectie
1000 ruiterschellingen van 5 1/2 stuiver particuliere collectie
70 gouden dukaten collectie DNB
8 zilveren rijders collectie DNB
50 mark krukgewicht collectie DNB
50 mark krukgewicht collectie W
8 mark krukgewicht collectie W
6 mark krukgewicht collectie W
4 mark krukgewicht uit Utrecht collectie W
4 mark krukgewicht collectie W
2 mark krukgewicht collectie W
1 mark krukgewicht collectie W
1/4 mark krukgewicht collectie W
1/2 Gronings Troois pond krukgewicht collectie W
1/4 Gronings Troois pond krukgewicht collectie W
1 mark blokgewicht collectie W
2 Gents ons dubbelconisch blokgewicht met vuurslag collectie W
2 denier particuliere collectie
1/8 pond Leeuwarden of 1/8 Troois pond collectie W
2 Troois/Haags pond sluitgewicht S.G. Nagel/Pieter Rombouts collectie W
2 Troois pond sluitgewicht S.G. Nagel collectie W
1 Troois pond sluitgewicht S.G. Nagel collectie W
16 Troois lood sluitgewicht P.J. le Cointe collectie W
8 Troois lood sluitgewicht J. l’Admiral collectie W
½ kati krukgewicht / slaper van de stad Batavia particuliere collectie
2 engels vervaardigd door Abraham Groengraft collectie W
Bijzonder gewicht van 4 engels vervaardigd door Jacob l’Admiral collectie W
4 engels vervaardigd door Jacob l’Admiral collectie W
4 engels vervaardigd door Jacob l’Admiral collectie W
3 engels vervaardigd door Jacob l’Admiral collectie W
2 engels vervaardigd door Jacob l’Admiral collectie W
4 engels vervaardigd door Pieter Jacob le Cointe collectie W
3 engels vervaardigd door Pieter Jacob le Cointe collectie W
3 engels vervaardigd door Pieter Jacob le Cointe collectie W
2 engels vervaardigd door Pieter Jacob le Cointe collectie W
1 engels vervaardigd door Pieter Jacob le Cointe collectie W
1/2 engels vervaardigd door Pieter Jacob le Cointe collectie W
1/2 engels vervaardigd door Pieter Jacob le Cointe collectie W
1/2 engels vervaardigd door Pieter Jacob le Cointe collectie W
1/4 engels vervaardigd door Pieter Jacob le Cointe collectie W
4 engels vervaardigd door Stephanus Gerardus Nagel collectie W
3 engels vervaardigd door Stephanus Gerardus Nagel collectie W
3 engels vervaardigd door Stephanus Gerardus Nagel collectie W
2 engels vervaardigd door Stephanus Gerardus Nagel collectie W
1 engels vervaardigd door Stephanus Gerardus Nagel collectie W
1/2 engels vervaardigd door Stephanus Gerardus Nagel collectie W
4 engels vervaardigd door Theodorus Antonius Nagel collectie W
3 engels vervaardigd door Theodorus Antonius Nagel collectie W
2 engels vervaardigd door Theodorus Antonius Nagel collectie W
1/2 engels vervaardigd door Theodorus Antonius Nagel collectie W
3 engels vervaardigd door Gerrit Mathijsz Man collectie W
2 engels met het opschrift 2 ENG / Franse of Trooise lelie collectie W
1 engels met het opschrift 1 EN / Franse of Trooise lelie collectie W
1 Troois ons met een Franse of Trooise lelie collectie W
10, 9, 8, 7, 5, 4 en 3 engels vervaardigd en geijkt door F.J. de Batist collectie W
3, 2 en 1 engels vervaardigd en geijkt door Jacques Delmotte collectie W
5 engels geijkt door Wolschot collectie W
5 engels vervaardigd door Jacobus Franciscus Wolschot collectie W
3 engels met drie Franse of Trooise lelies collectie W
1 Troois lood met cijfer I en één Franse of Trooise lelie collectie W
3 engels met drie Franse of Trooise lelies collectie W
5 engels vervaardigd door Laurens Constant particuliere collectie
4 engels uit de Zuidelijke Nederlanden particuliere collectie
3 engels vervaardigd door Paulus Dorsman particuliere collectie
5 aas afkomstig uit Luik collectie W
Spanen doosje met Hollands Trooise azen uit de Noordelijke Nederlanden collectie W

2 Troois/Haags pond sluitgewicht S.G. Nagel/Pieter Rombouts collectie W

Type gewicht
Sluitgewicht
Gebruik van het gewicht
Troois gewicht ten behoeve van goud- en zilverweging/fijne weging
Gieter/fabrikant
Rechts van het slot is op de bovenzijde van het deksel een ooievaar afgeslagen met links en rechts daarvan respectievelijk de initialen L en A
Deze ooievaar is het kopergietersmerk van de gewichtenmaker Hans Leonhard/Lönhart Abend/Abent Hij gebruikte dat merk vanaf 1707, zoals vermeld in Die Merkzeichen der Nürnberger Rotschmiede, door Hermann
P. Lockner blz. 140 no. 1027 het bovenste merk en blz. 322 no. 1027 het linkermerk
Abend werd meester in 1690 en gezworene/beëdigd in de periode
1721-1723-….
Opschriften
2 Het cijfer 2 staat voor 2 Troois pond/64 Troois lood
De letter A is door de Neurenbergse kopergieter afgeslagen en staat voor Amsterdam, dat wil zeggen dat het gewicht bestemd was voor Amsterdam en voor die bestemming al grof gejusteerd was
De door de letter A afgeslagen Franse of Trooise lelie geeft aan dat we te maken hebben met een Troois gewicht voor goud- en zilverweging
Berekende massa
2 Troois pond = 2 x 492,167720000 gram = 984,335440000 gram =
984,34 gram

Huis 1 pond = 32 lood 492,167720000 gram = 492,168 gram
Pijl 16 lood = 246,083860000 gram = 246,084 gram
Pijl 8 lood = 123,041930000 gram = 123,042 gram
Pijl 4 lood = 61,520965000 gram = 61,521 gram
Pijl 2 lood = 30,760482500 gram = 30,760 gram
Pijl 1 lood = 15,380241250 gram = 15,380 gram
Pijl 1/2 lood = 7,690120625 gram = 7,690 gram
Pijl 1/4 lood = 3,845060313 gram = 3,845 gram
Pijl 1/8 lood = 1,922530156 gram = 1.923 gram
Sluiter 1/8 lood = 1,922530156 gram = 1,923 gram

De pijlen van 1/2, 1/4, 1/8 lood en de sluiter van 1/8 lood ontbreken, daarom zou de totale berekende massa moeten zijn:
984,335440000-7,690120625-3,845060313-1,922530156-1,922530156 = 968,955198750 gram = 968,955 gram
Gewogen massa
De totale gewogen massa is 924,2 gram, een forse afwijking ten opzichte van de berekende massa

Huis 1 pond = 32 lood = 468,9 gram
Pijl 16 lood = 234,7 gram
Pijl 8 lood = 117,2 gram
Pijl 4 lood = 58,3 gram
Pijl 2 lood = 30,3 gram, dit gewicht is, gezien het erop afgeslagen merk van de ijk- en justeermeester-generaal Abraham Groengraft en de erop afgeslagen jaarletters, veel ouder dan de overige gewichten en is later toegevoegd
Pijl 1 lood = 14,6 gram
Pijl 1/2 lood = manco
Pijl 1/4 lood = manco
Pijl 1/8 lood = manco
Sluiter 1/8 lood = manco

De totale berekende/gewogen massa = 924,00 gram

De massa van het complete gewicht kan op basis van de gewogen massa’s als volgt berekend worden:
2 x 468,9 = 937,8 gram
4 x 234,7 = 938,8 gram
8 x 117,2 = 937,6 gram
16 x 58,3 = 932,8 gram
32 x 30,3 = 969,6 gram, deze massa is, gebaseerd op het later toegevoegde gewicht, irrelevant
64 x 14,6 = 934,4 gram

Aannemelijk is dat de massa van het gehele gewicht lag tussen 937,6 en 938,8 gram
Omgerekend lag de massa van het pond tussen 937,6/ 2 = 468,8 gram en 938,8/2 = 469,4 gram

Deze massawaarde van het pond komt overeen met het Haags pond licht- of huisgewicht van 469,0/469,7 gram, hetgeen in overeenstemming is met de afslag van het stadswapen van Den Haag
Wat dit betekent met betrekking tot de historie van dit gewicht is te vinden onder Bijzonderheden
IJkmerken
De jaarletter F van 1814
De Franse of Trooise lelie, die geeft aan dat we te maken hebben met een Troois gewicht voor goud- en zilverweging/fijne weging

Het stadswapen van Den Haag
De in Den Haag afgeslagen jaarletters T van 1817 en U van 1819

Het gewicht van 2 lood is in de periode 1701-1745, toen Abraham Groengraft als ijk- en justeermeester-generaal in functie was, door hem geijkt met de hieronder vermelde 13 jaarletters
De jaarletters worden eerst op volgorde van afslag vermeld
Door elkaar heen zijn afgeslagen:
O van 1724
Q van 1726
W van 1731 door de O van 1724 en de Q van 1726 heen
Daarna zijn de volgende jaarletters afgeslagen:
P van 1725
N van 1723
M van 1722
A van 1735
J van 1743
V van 1755 dit is een door Jacob l’Admiral afgeslagen jaarletter
K van 1720
X van 1732
G van 1717 de G is bij de F van 1716 afgeslagen en is vermoedelijk een nog onbekende jaarletter
F van 1716

Op jaarvolgorde:
F van 1716
G van 1717 de G is bij de F van 1716 afgeslagen en is vermoedelijk een nog onbekende jaarletter
K van 1720
M van 1722
N van 1723
O van 1724
P van 1725
Q van 1726
W van 1731 door de O van 1724 en de Q van 1726 heen
X van 1732
A van 1735
J van 1743
V van 1755 dit is een door Jacob l’Admiral afgeslagen jaarletter
Eerste ijk
Het gewicht van 2 Troois lood: de jaarletter F van 1716
Het hoofdgewicht: de jaarletter F van 1814
Laatste ijk
Het gewicht van 2 Troois lood: de jaarletter V van 1755
Het hoofdgewicht: de jaarletter U van 1819
Aantal keer geijkt
Het gewicht van 2 Troois lood: 13x
Het hoofdgewicht: 3x
IJkmeester
Het later toegevoegde gewicht van 2 Troois lood is gemerkt met de naar links gerichte klimmende leeuw in een ovaal stempelveld, het merk van de ijk- en justeermeester-generaal Abraham Groengraft die in functie was van
1701-1745

Stephanus Gerardus Nagel, de ijk- en justeermeester-generaal van het Troois gewicht over het gehele gewest Holland en West-Friesland
Op 27-09-1797 bij decreet van het Provinciaal Bestuur van Holland te Amsterdam benoemd tot ijk- en justeermeester-generaal van het Troois gewicht over het gehele gewest Holland en West-Friesland
Op 10-01-1810 werd S.G. Nagel “volgens aanschrijving van den Heer Landdrost in dato 24 Januari 1810” als ijk- en justeermeester-generaal ontslagen
Hij werd op 19-03-1814 door de Commissaris-Generaal tot de Financiën provisioneel weer aangesteld
Vermoedelijk heeft S.G. Nagel gedurende de periode van zijn ontslag
(1810-1814), die deels samenviel met de inlijving van de Nederlanden bij het Franse Keizerrijk door Napoleon Bonaparte gedurende de jaren 1810-1813, zijn werkzaamheden weliswaar moeten beperken, echter er kwam niet echt helemaal een einde aan
Het is bekend dat er door S.G. Nagel, tijdens die ruim vierjarige onderbreking in de uitoefening van zijn functie, toch een aantal objecten zijn geijkt en herijkt
S.G. Nagel oefende de functie van ijk- en justeermeester-generaal van het Troois gewicht uit totdat hij op 28-11-1814 overleed

Pieter Rombouts, hij was van 1816-1820 als ijkmeester in Den Haag in functie
Rombouts werd in 1820 te Den Haag benoemd als adjunct-ijker
Bijzonderheden
De door de Neurenbergse kopergieter afgeslagen letter A staat voor Amsterdam, dat wil zeggen dat het gewicht bestemd was voor Amsterdam en voor die bestemming al grof gejusteerd was
Het Amsterdams pond had een massa van 494,090 gram, dus 2 Amsterdams pond = 988,180 gram
Na grove justering door de gewichtenmaker en vóór justering en ijking zal het gewicht vermoedelijk nog iets zwaarder zijn geweest
Het gewicht is na de grove justering door de gewichtenmaker niet eerst op de massa van het Amsterdams gewicht maar op de massa van het Troois gewicht gebracht: 2 Troois pond = 984,34 gram
Dat is door de ijk- en justeermeester-generaal S.G. Nagel in 1814 gebeurd, hij sloeg toen zijn merk, de jaarletter F van 1814 en over de letter A heen de Franse of Trooise lelie in het gewicht af
Vanaf 1814 heeft het toen nauwkeurig gejusteerde gewicht gediend voor goud- en zilverweging/fijne weging
In 1817 is de massa teruggebracht naar de massa van het Haags licht- of huisgewicht van 2 Haags pond = 2 x 469/469,7 gram = 938/939,4 gram door van alle gewichten aan de onderkant materiaal af te vijlen
Het gewicht is toen door de ijkmeester Pieter Rombouts, die van 1816-1820 in Den Haag als ijkmeester in functie was, geijkt met het stadswapen van Den Haag en met de jaarletter T van 1817
Later ijkte Rombouts het gewicht nog met de jaarletter U van 1819
Rombouts werd in 1820 te Den Haag benoemd als adjunct-ijker
Sinds 1817 heeft het toen wat minder nauwkeurig gejusteerde gewicht dienst gedaan als gewicht voor gewone weging

Een Troois gewicht dat diende voor goud- en zilverweging/fijne weging en dat na verloop van tijd is aangepast om als gewicht voor gewone weging dienst te doen lijkt een unicum te zijn

Het gewicht is van een fors aantal versieringen voorzien

De rand van het deksel is versierd met afslagen van een rechthoek met daarin een horizontaal lopende lijn

Op de bovenkant van het deksel zijn bij het scharnier drie zespuntige sterren aangebracht

Op het huis zijn veel sierringen aangebracht:
* Op de bovenkant, de zijkant en de binnenkant van het deksel
* Op de buitenwand en de binnenwand van het huis

Het huis is aan de buitenzijde, behalve met de sierringen, van boven naar onder versierd met:
* Rondom het huis afgeslagen zespuntige sterren
* Aan de onderkant door puntjes gevormde in elkaar passende ruiten met in het midden een zespuntige ster
* Tussen de in elkaar passende ruiten zespuntige sterren
* Langs de bodem rechthoeken met daarbinnen parallel aan elkaar lopende schuine lijnen

In het huis zijn in de binnenkant van het deksel en in de binnenkant en de buitenkant van de bodem in het midden centreerpunten aangebracht

De pijlen van 16, 8, 4, 2 en 1 lood zijn op de bovenkant, de buitenkant en de binnenkant van de wand versierd met sierringen

In de binnenkant en de buitenkant van de bodem van de pijl van 16 lood is in het midden een centreerpunt aangebracht

In de binnenkant van de bodem van de pijlen van 8, 4, 2 en 1 lood is in het midden een centreerpunt aangebracht

Het sluitgewicht is helaas niet geheel compleet, de pijlgewichten van 1/2, 1/4, 1/8 lood en de sluiter van 1/8 lood ontbreken
Inventarisnummer
n.v.t. / Collectie W
Foto's
Webmuseum goudenzilverweging.nl