Andere onderwerpen

Goud
Goud en geld; transport en opslag
In 2016 maakt DNB plannen voor “Uitplaatsing van het waardegebied”
De Koninklijke Nederlandse Munt N.V. niet meer Nederlands!
Zilver
Goud en zilver 1; het toetsen
Goud en zilver 2; het keuren, de Waarborgwet 1986
Goud en zilver 3; de geschiedenis van de Waarborg en de Waarborgwet
Goud en zilver 4; het belang van goud en zilver in het handelsverkeer
Edelstenen
Edelstenen; diamant
Parels
Literatuur over goud- en zilverweging in Nederland d.d. 22-05-2018
Archimedes en goud- en zilverweging
Overzicht ijk- en justeermeesters-generaal van het Troois gewicht in de Nederlanden
IJk- en justeermeester-generaal van het Troois gewicht Lenaert van de(r) Gheere (III)
IJk- en justeermeester-generaal van het Troois gewicht Lenard of Lenaert van de(r) Gheere (IV)
IJk- en justeermeester-generaal van het Troois gewicht Gerrit G(h)eens of Gérard Guens (II)
IJk- en justeermeester-generaal van het Troois gewicht Roelof Woutersz van der Schure
IJk- en justeermeester-generaal van het Troois gewicht Johannes Andries Groengraft
IJk- en justeermeester-generaal van het Troois gewicht Abraham Groengraft
IJk- en justeermeester-generaal van het Troois gewicht Jacob l’Admiral
Instructie voor Jacob l’Admiral d.d. 1 mei 1750
IJk- en justeermeester-generaal van het Troois gewicht Pieter Jacob le Cointe
IJk- en justeermeester-generaal van het Troois gewicht Stephanus Gerardus Nagel
IJk- en justeermeester-generaal van het Troois gewicht Theodorus Antonius Nagel
De jaarletters van de ijk- en justeermeesters-generaal in de Noordelijke Nederlanden
Ordonnantie op ’t Troys of Swaer Gewichte Groningen 1701 collectie W
Troois gewicht 1; het ontstaan, de oorsprong, van het Frans en het Hollands Troois gewicht
Troois gewicht 2; de ontwikkeling van het Hollands Troois, het Keuls en het Brabants gewicht in Amsterdam
Troois gewicht 3; de ontwikkeling van het Hollands Troois gewicht in de Nederlanden
Troois gewicht 4; de Trooise gewichten
Troois gewicht 4a; Waarom zou men azen snoeien?
Troois gewicht 5; het gebruik van Trooise gewichten tijdens de Franse overheersing (1810-1813)
Troois gewicht 6; het Groot Pijlgewicht; de Franse dormant
Troois gewicht 7; de oude Hollandse dormant van 4 mark uit 1510
Troois gewicht 7a; Welke Nederlandse dormant werd in 1529 met het Groot Pijlgewicht geverifieerd?
De Nederlandse ijkmerken vanaf 1820-heden
Metriek gewicht 1; Wet 21-08-1816 S34, het metrieke stelsel
Metriek gewicht 2; Besluit 29-03-1817 S15, vaststelling van benamingen
Metriek gewicht 3; Besluit 30-11-1817 S31, toepassing wet 21-08-1816 op het medicinaal gewicht
Metriek gewicht 3a; Besluit 21-10-1819 S52; regeling medicinaal gewicht
Metriek gewicht 4; Besluit 06-03-1819 S8, invoering van het metrieke stelsel
Metriek gewicht 5; Besluit 08-06-1819 S37, gedaante, stof en samenstelling gewichten
Metriek gewicht 6; Besluit 28-09-1819 S49, eerste uitgifte, verificatie en ijking gewichten
Metriek gewicht 7; Besluit 18-12-1819 S58, invoering nieuwe gewichten
Metriek gewicht 8; Besluit 08-11-1820 S24, tijdstip verplicht gebruik nieuwe gewichten
Metriek gewicht 9; Besluit 20-12-1821 S24, instructie ijkers m.b.t. goud- en zilverweging
Metriek gewicht 10; Besluit 18-12-1822 S52, verbod afgeschafte gewichten
Metriek gewicht 11; Besluit 16-08-1823 S32, benamingen in officiële stukken
Metriek gewicht 12; Besluit 03-04-1826 S16, verdere invoering van het eenvormig stelsel van maten en gewichten
Metriek gewicht 13; Besluit 30-03-1827 S13, nadere bepalingen op de jaarlijkse herijk
Metriek gewicht 14; Besluit 02-04-1829 S6, tegengaan misbruiken betreffende nieuwe gewichten
Metriek gewicht 15; Besluit 26-01-1839 S3, nieuwe indeling ressorten arrondissementsijkers
Metriek gewicht 16; Besluit 12-04-1839 S13, over de nieuwe standaarden
Metriek gewicht 17; Besluit 11-12-1842 S25, op 01-01-1843 vervallen Belgische wetten in Limburg
Metriek gewicht 18; Besluit 30-08-1843 S11, over de examens van de arrondissementsijkers
Metriek gewicht 19; Aanwijzing arresten van de Hoge Raad
Dispositie van 30-01-1823 over het gebruik van de nieuwe gewichten in de goud- en zilverhandel collectie W
Metriek gewicht 20a; Wet 07-04-1869 S57, H I. Van maten, gewichten enz., art. 1-13
Metriek gewicht 20b; Wet 07-04-1869 S57, H II. Van de ijk, art. 14-21
Metriek gewicht 20c; Wet 07-04-1869 S57, H III. Van het toezicht, art. 22-27
Metriek gewicht 20d; Wet 07-04-1869 S57, Hoofdstuk IV. Strafbepalingen, art. 28-36
Metriek gewicht 20e; Wet 07-04-1869 S57, Hoofdstuk V. Overgangsbepalingen, art. 37-44
Metriek gewicht 20f; Besluit 09-11-1869 S167, over de ijkmerken
Metriek gewicht 20g; Besluit 18-11-1870 S178, IJkwet 1869 S57 is van toepassing op medicinale gewichten
Het verschil tussen massa en gewicht
De oorsprong van het karaat; de Ceratoniazaden
Het verschil tussen de bankgulden van de Amsterdamse Wisselbank en de courante gulden
De gouden, zilveren en de dubbele standaard
De gouden, zilveren en dubbele standaard in Nederland; 1816-1936
Het systeem van Bretton Woods (1944)
De eerste goudzending die in de oorlogsjaren1914-1918 vanuit Engeland door DNB werd ingevoerd
De gelijkarmige balans en haar benamingen
Paulus Dorsman; meester balansenmaker
De Generaliteits- of Statenleeuw in de Hollandse tuin op de balans van Paulus Dorsman uit 1742
De ijk van weegwerktuigen in Nederland
Het schoonmaken van ijzeren balansen
Het schoonmaken van bronzen en messing gewichten

Metriek gewicht 5; Besluit 08-06-1819 S37, gedaante, stof en samenstelling gewichten

Belicht worden de Wet d.d. 21-08-1816 (Staatsblad no. 34) en de Besluiten over de invoering van het metrieke gewicht per 01-01-1820. Verwezen wordt naar de in die wet en die besluiten opgenomen saillante artikelen te aanzien van de invoering van het metrieke handelsgewicht, van het medicinale gewicht, en in het bijzonder van het metrieke gewicht voor goud- en zilverweging c.q. fijne weging.

Besluit d.d. 08-06-1819 (Staatsblad no. 37); gedaante, stof en samenstelling gewichten
BESLUIT van den 8 Junij 1819, (St. no. 37) omtrent de gedaante, stof en zamenstelling der nieuwe gewigten, derzelver veelvouden en onderdeelen.

Het besluit beoogt de nadere vaststelling van hetgeen betrekking heeft op het invoeren van de nieuwe gewichten conform de wet d.d. 21-08-1816 (Staatsblad no. 34.)
Het besluit ziet er de noodzaak van in om ervoor te zorgen dat alle gewichten op een eensluidende wijze en met afdoende nauwkeurigheid worden vervaardigd en dat hun zuiverheid niet door het gebruik wordt verminderd, en als die is verminderd dat dit snel wordt hersteld.
Verder beoogt dit besluit te bewerkstelligen dat de standaarden met de grootst mogelijke zorg bewaard zullen worden en dat alle verval/verloop van de standaarden zal worden voorkomen.

Alle artikelen van dit besluit hebben betrekking op de nieuwe metrieke gewichten.

Het essaygewicht wordt vermeld in de artikelen 7, 15 en 18
Bankgewichten worden vermeld in de artikelen 8 en 21.
Medicinale gewichten worden vermeld in de artikelen 8 en 22.

Knopgewichten en gewichten “à la Prieur” worden vermeld in artikel 10.
Pijl- of sluitgewichten worden vermeld in de artikelen 10, 11 en 14.

Gewichten voor de weging van lichte of kostbare waren en milligramgewichten worden vermeld in artikel 15.

Het karaatgewicht wordt volgens artikel 17, conform artikel 2 van de Wet d.d. 21-08-1816, met de invoering van het metrieke stelsel in Nederland per 01-01-1820 afgeschaft en verboden en vervangen door het Nederlands wigtje en haar onderdelen.
Het karaatgewicht diende daarmee in feite ook te verdwijnen, maar bleef toch in zijn oude vorm bestaan. Jarenlang werd er naar gestreefd om het karaatgewicht internationaal te standaardiseren. De reden daarvoor was dat de massa van het karaat in bijna elk land verschillend was, soms varieerde de massawaarde zelfs per stad. Bovendien was de lokale handel soms, zoals dat ook wel met de massa van munten het geval was, gebaat bij het veranderen van de massawaarde.
Pas in 1908 konden er voor het karaat algemene internationale regels worden ingevoerd. Toen werd uiteindelijk op Amerikaans-Frans initiatief een metriek karaat voor edelstenen, waaronder diamanten, en parels vastgesteld en gestandaardiseerd op exact 0,2 gram of 200 milligram.

Nederland voerde uiteindelijk bij de Wet van 07-04-1911 (Staatsblad no. 113), waarin bepalingen werden vastgesteld betreffende het gebruik van de benaming metriek karaat voor de massa van 0,2 gram, het internationaal gestandaardiseerde metrieke karaat van 0,2 gram of 200 mg in.

Artikel 19 vermeldt hoe het allooi van goud en zilver uitgedrukt moet gaan worden door essayeurs, goud- en zilversmeden, goud-, zilver- en speciehandelaren alsook door de kantoren van waarborg, De oude uitdrukkingen voor het allooi van goud in karaat en greinen, en voor zilver in penningen en greinen, worden met dit besluit afgeschaft. Het allooi van goud en zilver moet voortaan in duizendsten uitgedrukt worden.

Artikel 20 vermeldt dat wanneer de in artikel 19 genoemde personen en kantoren uit moeten drukken hoeveel fijn een bepaalde massa bevat, zij daarvoor niet meer het oude mark mogen gebruiken. Het Troois gewicht werd immers, conform artikel 2 van de Wet d.d. 21-08-1816, afgeschaft.
Ze mogen niet meer vermelden zoveel fijn per mark of zoveel mark fijn, maar ze moeten het Nederlands pond (kilogram) aannemen, en dienen te vermelden zoveel wigtjes (gram) en duizendsten van wigtjes (milligram) fijn per Nederlands pond (kilogram).

Artikel 21 vermeldt dat voor het wegen van goud, zilver en speciën geen ijzeren maar alleen koperen gewichten gebruikt mogen worden, uitgezonderd de gewichten genoemd in artikel 6.
Kooplieden, kassiers, speciehandelaren en alle kantoren waar geld ontvangen en uitgegeven wordt, zullen trachten koperen gewichten te gebruiken met een massa van een volle zak rijksmunten.
Dergelijke gewichten zullen nog nader bepaald worden.

Artikel 23 vermeldt de verordeningen met betrekking tot de standaarden van de 1e en 2e rang.

Het Besluit d.d. d.d. 08-06-1819 (Staatsblad no. 37) is te lezen op de bijgevoegde foto’s.

Foto’s: Webmuseum Goudenzilverweging.nl