Koperen milligram- c.q. essaygewichten in een rond kartonnen / papieren doosje uit 1812 collectie W

Type gewicht
Koperen milligram- c.q. essaygewichten
Gedurende de periode 1820-1870 werden de koperen milligramgewichten, conform het Koninklijk Besluit nummer 37 d.d. 08-06-1819, uitgevoerd als vierkante of ronde plaatjes
Het bij keurmeesters van goud en zilver in gebruik zijnde essaygewicht mocht van een opstaand randje worden voorzien
Gebruik van het gewicht
Dergelijke milligram- c.q. essaygewichten werden gebruikt door de keurmeesters van goud en zilver
Gieter/fabrikant
Onbekend
Opschriften
De in het doosje aanwezige 28 stuks milligram- c.q. essaaigewichten gewichten zijn voorzien van de hieronder vermelde opschriften;
Vier stuks van 1000 mg, met de opschriften 1000 / 1000 / 1000 / 1000
Twee stuks van 500 mg, met de opschriften 500 / 500
Vier stuks van 200 mg, met de opschriften 200 / 200 (fragmentarisch zichtbaar 5x letter G) / 200 / 200
Zeven stuks van 100 mg, met de opschriften 100 / 100 / 100 / 100 / 100 / 100 / 100
Drie stuks van 50 mg, met de opschriften 50 / 50 / 50
Twee stuks van 20 mg, met de opschriften 20 / 20
Drie stuks van 10 mg, met de opschriften 10 / 10 / 10
Twee stuks van 5 mg, met de opschriften 5 / 5
Eén stuks van 1 mg, met het opschrift 1
Berekende massa
De berekende massa blijkt uit de opschriften
Gewogen massa
1000 opstaande hoek rechts boven, tinsoldeer achterzijde links onder, vier afgesnoten hoeken = 1000 mg = 1 gram
1000 opstaande hoek rechts boven, jaarletter V van 1840 links boven =
1000 mg = 1 gram
1000 met vier opstaande hoeken, jaarletter V van 1840 links boven =
1000 mg = 1 gram
1000 opstaande hoek rechts boven, die hoek is niet afgesnoten, drie afgesnoten hoeken = 1000 mg = 1 gram
500 opstaande hoek links boven, vier afgesnoten hoeken, groot model =
500 mg = 0,5 gram
500 opstaande hoek links boven, vier afgesnoten hoeken, klein model =
500 mg = 0,5 gram
200 opstaande hoek rechts boven, vier afgesnoten hoeken = 200 mg =
0,2 gram
200 vijf letters G zijn fragmentarisch zichtbaar, opstaande hoek links onder, die hoek is niet afgesnoten, twee afgesnoten hoeken bovenzijde, voorheen een gewicht van 5 greinen = 200 mg = 0,2 gram
200 opstaande hoek rechts boven, die hoek is niet afgesnoten, drie afgesnoten hoeken = 200 mg = 0,2 gram
200 opstaande linkerzijde = 200 mg = 0,2 gram
100 hoek links boven lijkt opstaand geweest, die hoek is afgesnoten =
100 mg = 0,1 gram
100 opstaande hoek rechts boven, drie afgesnoten hoeken = 100 mg =
0,1 gram
100 opstaande hoek rechts boven, drie afgesnoten hoeken = 100 mg =
0,1 gram
100 opstaande linkerzijde = 100 mg = 0,1 gram
100 opstaande linkerzijde = 100 mg = 0,1 gram
100 opstaande hoek links boven, twee afgesnoten hoeken rechterzijde =
100 mg = 0,1 gram
100 geheel vlak, afgesnoten hoek rechts boven = 100 mg = 0,1 gram
50 opstaande hoek rechts boven, die hoek is niet afgesnoten, drie afgesnoten hoeken = 50 mg = 0,050 gram
50 opstaande hoek links boven, geen afgesnoten hoeken =
50 mg = 0,050 gram
50 vierkant, geheel vlak = 50 mg = 0,050 gram
20 opstaande hoek links boven = 20 mg = 0,020 gram
20 opstaande hoek rechts boven, die hoek is niet afgesnoten, drie afgesnoten hoeken = 20 mg = 0,020 gram
10 opstaande hoek rechts boven, die hoek is niet afgesnoten, drie afgesnoten hoeken (groot) = 10 mg = 0,010 gram
10 opstaande hoek rechts boven, die hoek is niet afgesnoten, drie afgesnoten hoeken (middel) = 10 mg = 0,010 gram
10 opstaande hoek rechts boven, die hoek is niet afgesnoten, drie afgesnoten hoeken (klein) = 10 mg = 0,010 gram
5 opstaande hoek rechts boven, die hoek is afgesnoten (groot) = 5 mg =
0,005 gram
5 opstaande hoek rechts boven, vier afgesnoten hoeken (klein) = 5 mg =
0,005 gram
1 van het gewicht is links onder een deel afgebroken, twee afgesnoten hoeken rechterzijde = 1 mg = 0,001 gram

De massa’s zijn bepaald met mg-gewichten en een nauwkeurige karaatbalans van Willem Linderman

De gewogen massa’s komen, mede gezien de erop afgeslagen massa-aanduidingen, overeen met de vereiste massa’s in milligrammen
IJkmerken
Jaarletter
Over het afslaan van ijkmerken c.q. jaarletters op milligram- c.q. essaygewichten werd in de voorschriften niets vermeld
Desondanks kwam het voor dat milligramgewichten van ijkmerken c.q. jaarletters zijn voorzien, zoals dat bij twee gewichten van 1000 mg het geval is
Ze zijn gemerkt met de jaarletter V van 1840
Eerste ijk
De jaarletter V van 1840
Laatste ijk
De jaarletter V van 1840
Aantal keer geijkt
1x
IJkmeester
n.v.t.
Bijzonderheden
Op de buitenkant van het deksel van het kartonnen / papieren doosje is met inkt geschreven;

overgebragt
in doosje Nagel.
Milligrammes
ten gebruike op
reis. geverifieërd
Nov : 1812 op de
Essai. Balans.

De volgende onderdelen zijn met bladgoud bekleed; de onderrand van het deksel, het binnengedeelte van het doosje waar het deksel overheen valt, en de boven- en onderrand van het doosje

De zijkant van het doosje is aan de buitenzijde versierd met acht-puntige sterren

Het jaartal 1812 en de naam Nagel duidt op de ijk- en justeermeester-generaal Stephanus Gerardus Nagel
Hij was assistent van Pieter Jacob le Cointe en werd na het overlijden van le Cointe op 09-09-1781 van 1781-1797 ijk- en justeermeester-generaal
ad interim over het gehele gewest Holland en West-Friesland
Dat hield in dat hij tijdens zijn interim-periode (1781-1797) uitsluitend datgene ijkte wat hem ter examinatie werd aangeboden, waarbij hij het ijkmerk van zijn voorganger Pieter Jacob le Cointe gebruikte
Op 27-09-1797 werd Nagel bij decreet van het Provinciaal Bestuur van Holland te Amsterdam benoemd tot ijk- en justeermeester-generaal van het Troois gewicht over het gehele gewest Holland en West-Friesland
Op 10-01-1810 werd hij “volgens aanschrijving van den Heer Landdrost in dato 24 Januari 1810” als ijk- en justeermeester-generaal ontslagen
Op 19-03-1814 werd hij door de Commissaris-Generaal tot de Financiën provisioneel weer aangesteld
Vermoedelijk heeft S.G. Nagel gedurende de periode van zijn ontslag
(1810-1814), die deels samenviel met de inlijving van de Nederlanden bij het Franse Keizerrijk door Napoleon Bonaparte gedurende de jaren 1810-1813, zijn werkzaamheden weliswaar moeten beperken, echter er kwam niet echt helemaal een einde aan
Tussen 1810 en 1814 ijkte en herijkte hij nog Trooise gewichten en balansen
S.G.Nagel oefende de functie van ijk- en justeermeester-generaal van het Troois gewicht uit totdat hij op 28-11-1814 overleed
Verdere informatie over S.G. Nagel is te vinden op www.goudenzilverweging.nl > Documentatie > IJk- en justeermeester-generaal van het Troois gewicht Stephanus Gerardus Nagel

De in het doosje aanwezige 28 stuks milligram- c.q. essaaigewichten kunnen als volgt worden beschreven;
1000 opstaande hoek rechts boven, tinsoldeer achterzijde links onder, vier afgesnoten hoeken
1000 opstaande hoek rechts boven, jaarletter V van 1840 links boven
1000 met vier opstaande hoeken, jaarletter V van 1840 links boven
1000 opstaande hoek rechts boven, die hoek is niet afgesnoten, drie afgesnoten hoeken
500 opstaande hoek links boven, de andere drie hoeken lijken opstaand geweest, vier afgesnoten hoeken
500 opstaande hoek links boven, vier afgesnoten hoeken
200 opstaande hoek rechts boven, vier afgesnoten hoeken
200 vijf letters G zijn fragmentarisch zichtbaar, opstaande hoek links onder, die hoek is niet afgesnoten, twee afgesnoten hoeken bovenzijde, voorheen een gewicht van 5 greinen
200 opstaande hoek rechts boven, die hoek is niet afgesnoten, drie afgesnoten hoeken
200 opstaande linkerzijde
100 hoek links boven lijkt opstaand geweest, die hoek is afgesnoten
100 opstaande hoek rechts boven, drie afgesnoten hoeken
100 opstaande hoek rechts boven, drie afgesnoten hoeken
100 opstaande linkerzijde
100 opstaande linkerzijde
100 opstaande hoek links boven, twee afgesnoten hoeken rechterzijde
100 geheel vlak, afgesnoten hoek rechts boven
50 opstaande hoek rechts boven, die hoek is niet afgesnoten, drie afgesnoten hoeken
50 opstaande hoek links boven, geen afgesnoten hoeken
50 vierkant, geheel vlak
20 opstaande hoek links boven
20 opstaande hoek rechts boven, die hoek is niet afgesnoten, drie afgesnoten hoeken
10 opstaande hoek rechts boven, die hoek is niet afgesnoten, drie afgesnoten hoeken
10 opstaande hoek rechts boven, die hoek is niet afgesnoten, drie afgesnoten hoeken
10 opstaande hoek rechts boven, die hoek is niet afgesnoten, drie afgesnoten hoeken
5 opstaande hoek rechts boven, die hoek is afgesnoten
5 opstaande hoek rechts boven, vier afgesnoten hoeken
1 van het gewicht is links onder een deel afgebroken, twee afgesnoten hoeken rechterzijde

Over de justering van milligramgewichten bij de herijk werd in de voorschriften niets vermeld
Desondanks kwam het voor dat milligramgewichten met tinsoldeer zijn verzwaard om ze bij herijk op de vereiste massa te brengen, zoals dat bij één van de gewichten van 1000 mg het geval is
Met ingang van mei 1880 werd dit echter uitdrukkelijk niet meer toegestaan
Inventarisnummer
n.v.t. / Collectie W
Foto's
Webmuseum goudenzilverweging.nl