Andere onderwerpen

Goud
Goud en geld; transport en opslag
In 2016 maakt DNB plannen voor “Uitplaatsing van het waardegebied”
De Koninklijke Nederlandse Munt N.V. niet meer Nederlands!
Zilver
Goud en zilver 1; het toetsen
Goud en zilver 2; het keuren, de Waarborgwet 1986
Goud en zilver 3; de geschiedenis van de Waarborg en de Waarborgwet
Goud en zilver 4; het belang van goud en zilver in het handelsverkeer
Edelstenen
Edelstenen; diamant
Parels
Literatuur over goud- en zilverweging in Nederland d.d. 22-05-2018
Archimedes en goud- en zilverweging
Overzicht ijk- en justeermeesters-generaal van het Troois gewicht in de Nederlanden
IJk- en justeermeester-generaal van het Troois gewicht Lenaert van de(r) Gheere (III)
IJk- en justeermeester-generaal van het Troois gewicht Lenard of Lenaert van de(r) Gheere (IV)
IJk- en justeermeester-generaal van het Troois gewicht Gerrit G(h)eens of Gérard Guens (II)
IJk- en justeermeester-generaal van het Troois gewicht Roelof Woutersz van der Schure
IJk- en justeermeester-generaal van het Troois gewicht Johannes Andries Groengraft
IJk- en justeermeester-generaal van het Troois gewicht Abraham Groengraft
IJk- en justeermeester-generaal van het Troois gewicht Jacob l’Admiral
Instructie voor Jacob l’Admiral d.d. 1 mei 1750
IJk- en justeermeester-generaal van het Troois gewicht Pieter Jacob le Cointe
IJk- en justeermeester-generaal van het Troois gewicht Stephanus Gerardus Nagel
IJk- en justeermeester-generaal van het Troois gewicht Theodorus Antonius Nagel
De jaarletters van de ijk- en justeermeesters-generaal in de Noordelijke Nederlanden
Ordonnantie op ’t Troys of Swaer Gewichte Groningen 1701 collectie W
Troois gewicht 1; het ontstaan, de oorsprong, van het Frans en het Hollands Troois gewicht
Troois gewicht 2; de ontwikkeling van het Hollands Troois, het Keuls en het Brabants gewicht in Amsterdam
Troois gewicht 3; de ontwikkeling van het Hollands Troois gewicht in de Nederlanden
Troois gewicht 4; de Trooise gewichten
Troois gewicht 4a; Waarom zou men azen snoeien?
Troois gewicht 5; het gebruik van Trooise gewichten tijdens de Franse overheersing (1810-1813)
Troois gewicht 6; het Groot Pijlgewicht; de Franse dormant
Troois gewicht 7; de oude Hollandse dormant van 4 mark uit 1510
Troois gewicht 7a; Welke Nederlandse dormant werd in 1529 met het Groot Pijlgewicht geverifieerd?
De Nederlandse ijkmerken vanaf 1820-heden
Hoofdzaken wet- en regelgeving 1820-1870
Metriek gewicht 1; Wet 21-08-1816 S34, het metrieke stelsel
Metriek gewicht 2; Besluit 29-03-1817 S15, vaststelling van benamingen
Metriek gewicht 3; Besluit 30-11-1817 S31, toepassing wet 21-08-1816 op het medicinaal gewicht
Metriek gewicht 3a; Besluit 21-10-1819 S52; regeling medicinaal gewicht
Metriek gewicht 4; Besluit 06-03-1819 S8, invoering van het metrieke stelsel
Metriek gewicht 5; Besluit 08-06-1819 S37, gedaante, stof en samenstelling gewichten
Metriek gewicht 6; Besluit 28-09-1819 S49, eerste uitgifte, verificatie en ijking gewichten
Metriek gewicht 7; Besluit 18-12-1819 S58, invoering nieuwe gewichten
Metriek gewicht 8; Besluit 08-11-1820 S24, tijdstip verplicht gebruik nieuwe gewichten
Metriek gewicht 9; Besluit 20-12-1821 S24, instructie ijkers m.b.t. goud- en zilverweging
Metriek gewicht 10; Besluit 18-12-1822 S52, verbod afgeschafte gewichten
Metriek gewicht 11; Besluit 16-08-1823 S32, benamingen in officiële stukken
Metriek gewicht 12; Besluit 03-04-1826 S16, verdere invoering van het eenvormig stelsel van maten en gewichten
Metriek gewicht 13; Besluit 30-03-1827 S13, nadere bepalingen op de jaarlijkse herijk
Metriek gewicht 14; Besluit 02-04-1829 S6, tegengaan misbruiken betreffende nieuwe gewichten
Metriek gewicht 15; Besluit 26-01-1839 S3, nieuwe indeling ressorten arrondissementsijkers
Metriek gewicht 16; Besluit 12-04-1839 S13, over de nieuwe standaarden
Metriek gewicht 17; Besluit 11-12-1842 S25, op 01-01-1843 vervallen Belgische wetten in Limburg
Metriek gewicht 18; Besluit 30-08-1843 S11, over de examens van de arrondissementsijkers
Metriek gewicht 19; Aanwijzing arresten van de Hoge Raad
Dispositie van 30-01-1823 over het gebruik van de nieuwe gewichten in de goud- en zilverhandel collectie W
Hoofdzaken wet- en regelgeving 1870-1912
Metriek gewicht 20a; Wet 07-04-1869 S57, H I. Van maten, gewichten enz., art. 1-13
Metriek gewicht 20b; Wet 07-04-1869 S57, H II. Van de ijk, art. 14-21
Metriek gewicht 20c; Wet 07-04-1869 S57, H III. Van het toezicht, art. 22-27
Metriek gewicht 20d; Wet 07-04-1869 S57, Hoofdstuk IV. Strafbepalingen, art. 28-36
Metriek gewicht 20e; Wet 07-04-1869 S57, Hoofdstuk V. Overgangsbepalingen, art. 37-44
Metriek gewicht 20f; Besluit 09-11-1869 S167, over de ijkmerken
Metriek gewicht 20g; Besluit 18-11-1870 S178, IJkwet 1869 S57 is van toepassing op medicinale gewichten
Hoofdzaken wet- en regelgeving 1912-1919
Hoofdzaken wet- en regelgeving 1919-1941
Hoofdzaken wet- en regelgeving 1941-heden
Hoofdzaken wet- en regelgeving 1941-1949
Hoofdzaken wet- en regelgeving 1949-heden
Het verschil tussen massa en gewicht
De oorsprong van het karaat; de Ceratoniazaden
Het verschil tussen de bankgulden van de Amsterdamse Wisselbank en de courante gulden
De gouden, zilveren en de dubbele standaard
De gouden, zilveren en dubbele standaard in Nederland; 1816-1936
Het systeem van Bretton Woods (1944)
De eerste goudzending die in de oorlogsjaren1914-1918 vanuit Engeland door DNB werd ingevoerd
De gelijkarmige balans en haar benamingen
Paulus Dorsman; meester balansenmaker
De Generaliteits- of Statenleeuw in de Hollandse tuin op de balans van Paulus Dorsman uit 1742
De ijk van weegwerktuigen in Nederland
Het schoonmaken van ijzeren balansen
Het verantwoord schoonmaken van bronzen en messing gewichten

De gouden, zilveren en de dubbele standaard

De gouden standaard
De gouden standaard is een muntsysteem waarbij een vaste massa aan goud als economische rekeneenheid is vastgesteld. De waarde van een munt is dan gekoppeld aan de goudprijs. Dat wil zeggen dat de gouden munten een intrinsieke waarde of metaalwaarde bezitten die gelijk is aan de nominale of muntwaarde. Wanneer meerdere landen een dergelijke vaste rekeneenheid hanteren, worden de wisselkoersen tussen de verschillende nationale munteenheden feitelijk vastgelegd.

De gouden standaard kan ook als een monetair systeem worden beschouwd, waarbij veranderingen in vraag en aanbod van goud de waarde van goederen en diensten mede bepalen. Er kunnen daarbij drie systemen worden onderscheiden.
1
Goudcirculatie; goud wordt direct als munteenheid gebruikt, de zogenoemde directe gouden munt.
2
Er wordt papiergeld uitgegeven dat te allen tijde inwisselbaar is voor goud. De totale waarde van het uitgegeven papiergeld is daarbij gelijk aan de waarde van de goudvoorraad van de centrale bank.
3
Er wordt papiergeld uitgegeven dat slechts beperkt inwisselbaar is voor goud; de totale waarde van het uigegeven papiergeld is daarbij groter dan de waarde van de goudvoorraad van de centrale bank; de zogenoemde papieren standaard.

Na veel beraadslagingen stemde het Nederlandse parlement in 1875 toch in met de invoering van de gouden standaard waarbij uitsluitend gouden muntspeciën vrij geslagen mochten worden, echter alleen als er 300 kilo goud bij de Munt werd ingeleverd. Het gouden tientje werd toen de basis voor het muntstelsel c.q. de nieuwe standaardmunt.

Voor Nederland betekende de gouden standaard dat de waarde van de gulden gekoppeld was aan de waarde van goud, waardoor de gulden waardevast was. Als er van de gouden standaard afgeweken zou worden, hing de waarde van de gulden af van de economie en dus van vraag en aanbod. Dat was de reden dat Nederland zo lang, tot
26-09-1936, aan de gouden standaard vasthield en die toen pas verliet.

De Zilveren standaard
De zilveren standaard is een muntsysteem waarbij een vaste massa aan zilver als economische rekeneenheid is vastgesteld. De waarde van een munt is dan gekoppeld aan de zilverprijs. Dat wil zeggen dat de zilveren munten een intrinsieke waarde of metaalwaarde bezitten die gelijk is aan de nominale of muntwaarde.

De dubbele standaard
De dubbele standaard is een muntsysteem waarbij de waarde van een munt gekoppeld was aan de prijzen van goud en zilver. Toen Nederland tussen 1816 en 1847 de dubbele standaard voerde kon zowel goud als zilver niet alleen door de staat maar ook door particulieren bij 's Rijks Munt worden aangeboden om er munten van te laten slaan. Doordat de goud- en de zilverprijzen zich onafhankelijk van elkaar bewogen functioneerde de dubbele standaard in de praktijk niet naar behoren en was dus  moeilijk te handhaven.

De standaarden die Nederland na de Franse Tijd (1795-1813) voerde

1816-1847 Conform de
Muntwet d.d. 28-09-1816 (Staatsblad no. 50); de dubbele standaard

1847-1875 De zilveren standaard

1875-1914 De gouden standaard

1914-1925 Geen standaard / de zwevende gulden
Toen de Eerste Wereldoorlog uitbrak, kwam de goudverklaring van De Nederlandsche Bank uit 1903 te vervallen. Die goudverklaring bevestigde formeel het in feite sinds 1875 gehanteerde systeem van vaste prijzen voor goudtransacties en versterkte daarmee toen het vertrouwen in de bij normale omstandigheden uitstekend functionerende gouden standaard. Met het vervallen van de goudverklaring van DNB onthief de regering DNB van de verplichting om vaste prijzen voor goudtransacties te hanteren. Het gevolg daarvan was dat de gulden vanaf 1914-1925 ging zweven.

1925-1936 De gouden standaard

Op 29-04-1925 keerde Nederland tot de gouden standaard terug.

1936 Nederland verliet de gouden standaard
De regering voelde zich na het instellen van een uitvoerverbod voor goud genoodzaakt de koppeling van de gulden aan het goud los te laten. Samen met België, Frankrijk, Italië, Zwitserland en Polen vormde Nederland het zogeheten Goudblok; het blok van landen dat nog vasthield aan de gouden standaard en dat elkaar, echter zonder succes, steunde in de handhaving van de goudkoppeling.
Nederland verliet, toen het een dag lang het enige overgebleven land van het uiteengevallen Goudblok was geweest, in de nacht van zaterdag 26 op zondag 27-09-1936 als laatste land van het Goudblok de gouden standaard.

Foto’s:  Webmuseum goudenzilverweging.nl